مجله روشنفکر

مجله روشنفکر جایی برای ژرف اندیشیدن

وینگنشتاین و نقد زبان فلسفی/ علیشاه سلطانی

wittgenstein

روشنفکر/مشکل زبان و رنجهای فلسفه و منطق/ ویتگنشتاین؛ Wittgenstein , ludwig فیلسوف اتریشی، مشکلات نظری فلسفه را مشکلات ناتوانی زبان میدانست چون به نظر او واژه‌ها در جملات مختلف معنای گوناگون دارند و غالبا در زبان دارای چند معنی هستند. او میگفت زبان روزمره نیز پر از تضاد و سوء تفاهم است.

ویتگنشتاین نخستین بار درآغاز قرن ۲۰ اصطلاح «فلسفه زبان» را بکاربرد وکوشش نمود که فلسفه را به علوم طبیعی و ریاضیات و منطق نزدیک کند. وی قصد داشت با کمک منطق و علوم طبیعی ونظریه شناخت علمی، فلسفه را نجات دهد و میگفت فلسفه متافیزیک معمولا اشعاری هستند درلباس تئوری. او شاگرد راسل و نماینده پوزیویتیسم منطقی در غرب بود و راسل او را یک نابغه نامید.

لودویگ ویتگنشتاین میان سالهای ۱۹۵۱-۱۸۸۹ میلادی زندگی نمود ودرسن ۶۲ سالگی براثرسرطان درگذشت. پدرش یک کارخانه دارثروتمند بود. وی بدلیل مشکلات شخصی روانی ناشی از جنگ جهانی اول و تمایلات همجنسگرایی در تمام عمر احساس گناه میکرد ولی بر‌اثر کتابی از تولستوی در باره انجیل ها، دچار تحولات درونی در سرنوشت و زندگی شد.

ویتگنشتاین بعدها نوشت که هر از گاهی برای استراحت از رنجهای منطق و فلسفه به سینما میرفت. طبق روایتی او دربسترمرگ گفته بود به آیندگان بگویید که او با کمک فلسفه و منطق زندگی جالب و پر‌هیجانی را داشته. وی بخشی از ارثیه پدری را به شاعران نیازمند هم زمان خود مانند ریلکه و تراکل بخشید.

دو ادعا و کوشش مهم ویتگنشتاین در تاریخ سیر اندیشه در غرب، اعلان پایان عمر فلسفه سنتی در غرب، و نقد زبان بود. وی میگفت اکثر پرسشها وجملات فلسفی درباره اشیاء و مقوله ها، یا غلط هستند یا بی معنی، در حالیکه جمله باید شکل منطقی واقعیات را نشان دهد، هدف فلسفه توضیح منطقی افکار است ولی فلسفه در طول تاریخ ۲۷۰۰ ساله خود نتوانست به پرسشی پاسخ دهد وفقط هرج و مرجی از افکار وجهان بینی‌ها را موجب شد.

در نظر ویتگنشتاین فلسفه در هیچ زمینه ای نتوانست خودرا به سطح منطق و علوم طبیعی و مطلق ارتقا دهد و خودرا با موضوعات ظاهری وغیرمهم مانند بحثهای هستی و وجود و ظاهر و باطن و ایده و قیامت و حقیقت و زمان و غیره مشغول نمود، و بدلیل ضعف وناتوانی زبان نمی‌توان مقوله ای فلسفی را روشن بیان کرد یا تفهیم نمود.

ویتگنشتاین مدعی است انسان نه تنها با دردسرهای جملات متافیزیک روبرو هست بلکه پرسشها نیز گاهی ایده آلیستی و متافیزیکی هستند. بجای زبان دانشگاهی بهتر است گاهی از زبان عامیانه هم برای طرح موضوعات فلسفی استفاده نمود. او به کشف اختلاف زبان عامیانه و زبان علمی نائل گردید و مینویسد از جمله وظایف فلسفه اینست که از دامی که زبان برای تفکر پهن کرده جلوگیری کند و باید واژه‌ها را از برج عاج متافیزیک شان پایین آورد تا طرز استفاده از آنها در زندگی ممکن شود.

ویتگنشتاین موجب پیشرفت رشته منطق ریاضی مدرن نیزشد و میگفت فلسفه باید خادم وخدمتکارعلوم باشد وتنها هدف فلسفه این است که سبب آزادی زندانی از اسارت گردد .درنظراو، خدا یعنی سرنوشت که مستقل از جهان و اراده انسان است.وی از جمله فیلسوفان منطق و علوم طبیعی است که در آغاز قرن ۲۰ به طرح اینگونه موضوعات وپرسشها پرداخت.

ویتگنشتاین اشاره میکند که تجربیات ۲۷۰۰ ساله نشان داد که تمام کوششها برای اتمام هرج ومرج سیستم های فکری و تغییر سرنوشت فلسفه باشکست روبرو شده. از جمله آثار او – تحقیقات فلسفی- یاد‌داشتهای روزانه- و بحث‌های منطقی- هستند.

مشهورترین کتاب ویتگنشتاین «تحقیقات فلسفی» در سال ۱۹۲۲ منتشرشد. او بر این باور بود که با کمک این کتاب به تمام پرسشها و موضوعات فلسفی زمان خود جواب داده و به این دلیل چندسالی از هرگونه کوشش فلسفی دست کشید تا اینکه در سال ۱۹۵۳ با انتشار کتاب دوم خود یعنی «بحث های فلسفی» به رد پاره ای از نظراتش در کتاب اول پرداخت. معروف ترین جمله ویتگنشتاین این بود که میگفت » در باره موضوعی که نتوان واضح و روشن حرف زد، بهتر است سکوت نمود».

اطلاعات

این ویودی در نوامبر 3, 2016 بدست در Uncategorized، اندیشه فرستاده شده و با برچسب خورده.

بایگانی

نوامبر 2016
د س چ پ ج ش ی
« اکتبر   دسامبر »
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930  

تماس با ما

یادآوری

نشر مطالب تولیدی روشنفکر، با ذکر منبع و نام نویسنده بلامانع است.

اعلان

مجله روشنفکر از تاریخ ۲۰۱۷/ ۰۱/ ۱۵ در قالب «دوهفته نامه» منتشر گشته و ماهی دوبار به روز می‌شود.
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: