مجله روشنفکر

مجله روشنفکر جایی برای ژرف اندیشیدن

درسی که کوروش به ما می‌دهد/ رامین کامران

ramin-kameran

روشنفکر/ تجمع امسال مردم در کنار آرامگاه کورش چنان وسیع بود که به سرعت در سرفصل خبرهای مربوط به ایران جا گرفت ـ به استثنای سایت بی بی سی.

اهمیت واقعه بسیاری را به واکنش واداشت، از جمله آنهایی را که به سائقۀ ارادت انحصاری به اسلام، یا محض تقلید از برخی روشنفکران تلویزیونی اروپایی، اصولاً با هر نماد میهنی عناد میورزند. از انقلاب اسلامی به این سو که نوعی توجه غلو آمیز و ناموجه به نمادهای مذهبی، به محور گفتار روزنامه نگارن کم اطلاع و مستشرقان کم دانش، تبدیل گشت و به این ترتیب، سنجیده و نسنجیده، به یاور گفتار ایدئولوژیک و یاوۀ اسلامگرایان تبدیلشان نمود، تا به امروز، نوعی بی اعتنایی به ایران، به نمادهای میهنی و به بستگی مردم به ایران و به اهمیت عمیق و اساسی و پایدار این بستگی در طول تاریخ، رواجی بی معنی و بی موضوع گرفته بود. این سخنان مضحک که پیوند مردم ایران به وطنشان وجود خارجی نداشته، یا اینکه اختراع این مستشرق یا آن حکومت استبدادی است، کم نوشته و گفته نشد. کسی هم زحمت پاسخ به این پرسش ساده و بدیهی را به خود نمیداد که اگر این بستگی وجود نداشته، چطور ایران توانسته قرنها دوام کند و چه شده که هر وقت دولت ایران در شکستی جنگی نابود شده، همین مردمی که قرار بوده مقهور و منکوب آن باشند، با جان و دل کمر به بازسازی آن دولت، یعنی بازسازی کشور ایران بسته اند.

حتی کسی به این نکتۀ روشن و بارز و معاصر توجهی نکرد که اسلامگرایان از هنگامی توانستند پایۀ مردمی خود را توسعه بدهند که خمینی با کاپیتولاسیون مخالفت ورزید و به این ترتیب یکی از مضامین عمدۀ ناسیونالیسم ایرانی را با بهره برداری از موقعیت، تصاحب نمود. از آنروز تا انقلاب اسلامی که استقلال از نفوذ آمریکا را شعار کرد و جنگ ایران و عراق که اگر برای حکومت مذهبی بود، برای مردم میهنی بود و داستان انرژی اتمی، اسلامگرایان با سؤاستفاده از بستگی مردم به میهنشان، توانسته اند خود و رژیمشان را سر پا نگه دارند. توانی که اسلام برای بسیج مردم داشته و دارد، همیشه محدود بوده و جایی توانسته به طور مؤثر عمل کند که خمیر مایۀ وطنخواهی به آن توان داده است.

امروز که مردم کورش را به مرجع و نماد تاریخی مخالفت خویش با نظام اسلامی تبدیل کرده اند، برخی به خود آمده اند و متأسفانه بعضی هم از سر عناد میکوشند تا به این حرکت انگ افراط گرایی بزنند که به آن نمی چسبد. تصویری که تاریخ و نه افسانه، از کورش به ما عرضه میکند، با همۀ ابهامی که دارد، به جهانگشایی ختم نمیشود. جهانگشایان بسیار در ایران بوده اند که هیچکدام چنین اقبالی بین مردم ندارند. آنچه از کشورداری کورش برای ما به جا مانده، به صراحت مباین روش کشورداری امپراتوری های بابل و آشور است که کورش بر حیاتشان نقطۀ ختام گذاشت و عبارت است از احتراز از برده داری، رواداری مذهبی که نمادش منشوری است که برخی، بدون دقت در مطلب، اعلامیۀ حقوق بشرش میخوانند و در نهایت، نرمش در برابر تفاوتهای اقوام مختلفی که جز به این ترتیب نمیشد در شاهنشاهی وسیع هخامنشی گرد هم بیایند. داستان نه داستان باستانگرایی توهم آمیز است و نه سلطنت طلبی بی موقع؛ موضعگیری در برابر آن هویت مذهبی ـ سیاسی است که نظام فعلی با نزدیک چهل سال کاربرد خشونت کوشیده تا به ایرانیان تحمیل کند و موفق هم نبوده. کورش کهن ترین نمادی است که میتوان برای ارج نهادن به رواداری و حرمت تنوع در تاریخ ایران یافت. امروز این ارزشها قالب جدیدی برای تحقق میطلبد، اما نمادهای کهن همچنان برای بیانشان کارآمد است.

نصیحت به احتراز از افتادن در دام گفتارهای افراط گرا، نصیحت بجایی است. ولی این را هم باید در نظر داشت که نه تصویر تاریخی و نه تصویر افسانه ای کورش چنین درسی به کسی نمیدهد و اگر کسی خواست به چنین راهی برود، نمیتواند مدعی شود که کورش را سرمشق کرده است.

2016 Oct 30th Sun –

یکشنبه، 9 آبان1395

مطلب ارسالی از ایران لیبرال

اطلاعات

این ویودی در اکتبر 30, 2016 بدست در Uncategorized، سیاست فرستاده شده و با برچسب خورده.

بایگانی

اکتبر 2016
د س چ پ ج ش ی
« سپتامبر   نوامبر »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31  

تماس با ما

یادآوری

نشر مطالب تولیدی روشنفکر، با ذکر منبع و نام نویسنده بلامانع است.

اعلان

مجله روشنفکر از تاریخ ۲۰۱۷/ ۰۱/ ۱۵ در قالب «دوهفته نامه» منتشر گشته و ماهی دوبار به روز می‌شود.
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: